Joodse oorlogsmonumenten

Joodse oorlogsmonumenten te Alphen aan den Rijn (1949-1990)

Van de verschillende Alphense oorlogs- en verzetsmonumenten hebben er twee betrekking op de omgebrachte joodse Alphenaren. Een uit 1949 daterende herinneringssteen op de Oosterbegraafplaats en een in 1990 geplaatst monument aan de Laan der Continenten nabij het Raoul Wallenbergplein.

Op de Oosterbegraafplaats staat een steen ter herinnering aan de omgebrachte joodse Alphenaren. Deze steen bevond zich aanvankelijk in de buitenmuur van de rituele wasruimte bij de joodse begraafplaats aan de Aarkade. De steen werd geplaatst op initiatief van het bestuur van de Joodse Gemeente Leiden, de rechtsopvolger van de Alphense joodse gemeente. Op 13 juni 1949 werd de steen officieel onthuld. Na de ruiming van de joodse begraafplaats werd de steen in het voorjaar van 1964 overgebracht naar de Oosterbegraafplaats en geplaatst bij de ingang. Na de renovatie van die begraafplaats en verbouwing van de aula, werd de steen iets verder herplaatst. Het Nederlandse opschrift luidt:

Ter herinnering aan de leden der joodse gemeente die in de jaren 1940-1945 (5700-5705)
door de vijand wreedaardig werden omgebracht. Mogen zij rusten in de schaduw van de Almachtige

Omstreeks 1989 nam de heer S. Speijer, wonend en werkend in Alphen aan den Rijn, het initiatief tot de oprichting van een monument dat herinnert aan de wegvoering van de joodse mensen die in Alphen aan den Rijn woonden en verbleven. Bijna op de plek (gebouw IJsclubterrein) waar zij op 30 september 1942 bijeengedreven werden voor het vertrek per trein naar Westerbork, aan de Laan der Continenten, nabij het Raoul Wallenbergplein, werd het joodse monument opgericht. De steen bevat de namen van de vierenvijftig omgekomenen. Het monument werd ontworpen door Dick Elffers (geboren Rotterdam 1910). Het opschrift luidt:

Wij gedenken in eerbied de Alphense Joden die de Duitse bezetter heeft weggevoerd en vermoord 1940 – 1945

Samuel Aardewerk, Bertha Aardewerk-van der Hoek, David Cassier, Mietje Cassier-Waterman, Isaäc E. Cassier, Israël Cassier, Elisabeth Cassier-de Leeuw, Emanuël Cassier, Hendrika Cassier, Siegmund Cohen, Olga Cohen-Goudberg, David van Dien, Roosje van Dien-de Winter, Judith van Dien, Judik L. van Dien-Goudsmit, Louis N. van Dien, Sara van Dien-Walg, Nathan van Dien, Roosje van Dien-Kroon, Isaäc van Dien, Sara van Dien, Philippus N. van Dien, Rozalina van Dien-van Rhijn, Roosje E. van Dien, Wolfgang L. Dinkelspiel, Friederike R. Dinkelspiel-Waldeck, Abraham J. Engelsman, Ester Engelsman-Kohn, Henriëtte Freund-Spiegel, Leopold Honig, Paula Honig-Buttermilch, Aaltje Hijmans-de Leeuw, Maurits S. Hijmans, Alexander Ladendorff, Margaretha Ladendorff-Wolffheim, Abraham de Leeuw, Judik de Leeuw-van Baarzel, Hartog A. de Leeuw, Hendrika de Leeuw, Joseph I. de Leeuw, Klarina de Leeuw, Dora Marcus-Weingarten, Mathilde Neuwahl-Mosheim, Ida Platz-Heimbach, Emanuel van Rhijn, Jansje van Rhijn-van Dien, Eva R. van Rhijn, Hersz Rosenblatt, Frajdja Rosenblatt-Schwartzbrart, Jenny Thurin, Siegfried Weinberg, David Wessel, Paul Wolfstein, Emma Wolfstein-Platz

Het gedenkteken werd op 17 mei 1990 onthuld door burgemeester M. Paats en Simon Wiesenthal.
(H.J. Habermehl)